Me pikëllim të thellë lajmerojmë miqët, shokët dhe bashkëvendasit
sot ka ndërruar jetë
Fazli ( Qerim ) HYSENI
1937-2016 nga Gërbaci i Medvegjes
Varrimi i të ndjerit bëhet me 11.02.2016 në ora 12:00 (me drekë) në varrezat e Hajvalisë , Falja e namazit te xhenazes bëhet pas faljes së namazit të drekes në Xhamin e Hajvalis
Të pikëlluarit Familja HYSENI
Medvegja REDAKSIA i shpreh ngushllimet familjes HYSENI dhe të gjithe atyre qe e njoften e paten lidhje familjare me te ndjerin Fazli, lusim zotin dhe njerzit per rrethe që të jenë pran familjes Hyseni për t’ia lehtesuar dhimbjen.
Është për keqardhje kjo situata në Medvegjë, dëmtuan mjaftueshëm arismin në shkollat fillore dhe të mesme, me njerëz jo adekuat (të pa arsimuar për veten e tyre e u japin mesim nxënësve tanë) e tash kan filluar të na e humbin edhe epitetin e studentit ne Fakultet nga një njeri me master siq ishte përkthyesi deri tani, arriten ta zëvendesojn deri tek një njeri me shkollë të mesme e cila është gjenerat e vitit 1994, nga Banja e Sjarinës.
Ky përkthyes i ri në mosh, të cilit ja besuan këtë punë, është një adoleshent i cili sapo ka përfunduar shkollën e mesme, dhe larguan një njeri siq ishte përkthyesi i mëparshem Mr.Sc F.K, kjo na tregon se ky vend ne cdo moment e me keq do vije, në vend se të gjejnë dikë më të avansuar se ish përkthyesi, ata e zëvendësuan me një njeri i cili është shumë më i ri se të gjitha gjeneratat në fakultet, dhe gjuha serbe të cilen ai pretendon se e din ajo është një gjuhë e thjesht, të cilën e flasim cdo njeri nga ne këtu e cila është krejt ndryshe nga ajo që flitet në fakultet me shumë terme të ndryshme, por nuk është problem vetëm gjuha serbe por edhe ajo në shqip, të cilën e njohim në një siperfaqe, e cila nuk ka të bëjë fare me termet të cilat përdoren në fakultet dhe në materialin në të cilin mësojmë, le të themi se gjuhën të cilën flasim ne është ajo e rrugëve ose tejet e thjesht.
Këto na bëjnë të mendojm se a do të ndalen ndonjëherë këta njerëz të cilët na udhëheqin dhe të gjithë ata që do të i punësojnë e të gëzojnë at pagë, nuk duhet të jenë as edhe një ditë më të shkolluar se vetë udhëheqsit tanë.
Falë këtyre ,më konkretisht Partia për veprim Demokratikë në koalicion qeverisje me palën Sërbe te Dr. Arsiq , na e bën si dhuartë për këtë fillim te viti 2016 .
U bëjë thirrje të gjithë shqiptarëve të cilët e duan këtë vend, të cilët ende besojnë se do të bëhet mirë në këtë vend, të na ndihmojnë të parandalojm këto gjëra.
Aman o njerëz të mirë të këti vendi deri kur do të i’u ipet e drejta këtyre njerëzve të na udhëheqin, dhe a do të vij dita të shkruhet ndonjë herë diqka e mirë që ka ndodh, apo vetëm përndjekjet që na i bëjnë.
Ndërsa përkthyesit të ri ( gjeneratë e vitit 1994) , i urojë me i mësue gjuhet, e në vend se me na përkthye ne në fakultet , së pari të studioj per veteveten .
Në 48-vjetorin e vrasjes së heroit Sefer Selimi, pishtarit të arsimit.
Në fillim të shkurtit 1968, disa metra para portës së shtepisë së vet,në prani të vajzës 12 vjeçare, Sefer Selimi goditet për vdekje me disa plumba pas shpine. Pra, U D B –ja ish jugosllave, permes veglave qorre organizoi atentat ndaj intelektualit, veprimtarit e atdhetarit, Sefer Selimi!. .
DIBRA, DJEPI I ARSIMIMIT SHQIPTAR NË TREVËN E POLLOGUT E MË GJËRË
Të gjithë e njohën heroin, atdhetarin e gazetarin, poetin e pedagogun, këshilltarin e arsimit dhe ish sekretarin e komunës së Gostivarit – Sefer Selimin. Për të janë shkruaar elegji, janë kënduar këngë dhe gjithmonë në çdo odë a ndeje me respekt flitet e do flitet për këtë veprimtar të dalluar të kësaj treve. Meqë, që nga viti 1962, së bashku me ish kolegun tim poashtu të ndjerë, z. Abdyrrahman Beqiri dhe dëshmorin Sefer, ishim tre miqë të pandarë, andaj, ua kam borxh që të shkruaj ca fjalë për të dy pishtarët e arsimit, por kësaj radhe e përkujtoj 45– vjetorin e vrasjes së heroit-Sefer Selimi.
Ditën e martë,një ditë gazepi,
në Gostivar na u bë kiameti”-Kengetari popullor.
Pra, diten e martë, në fillim të shkurtit 1968, disa metra para portes se shtepisë së vet,në prani të vajzës 12 vjeçare, Sefer Selimi goditet për vdekje me disa plumba pas shpine. U D B -eja nuk pret, ” zbulon ”dhe përhap lajmin e trilluar se Sefer Selimi kish qenë”Agjent i Shqipërisë, në shtëpinë e të cilit qenkësh gjetur radiostacionin ilegal ”. Gënjeshtër e kulluar,”pa autor zyrtar” që të kuptohej se ja përse e vramë, atdhetarin e intelektualin-Sefer Selimi. Dorasi u mbajt dy muaj në paraburgim dhe lirohet që të mbrohet në liri,me asryetim se paskësh shtënë në vetëmbrojtje. Nuk vonoi shumë, një mbrëmje likuidohet edhe dorasi i Sefer Selimit në rrethana misterioze. Skenari është i vetëkuptueshëm, pra, U D B –ja ish jugosllave, permes veglave qorre organizoi atentat ndaj pishtarit të arsimit, Sefer Selimi.
Me këtë rast, prof. dr. Fehim Reçani ia dedikoi këtë elegji:
”Hijeshi e shend oxhakut i ke dhanë,
të vranë qorrat që s’të panë“-F.Reçani
Këto vargje kurrë s’më fashiten nga mendja, sepse, me pavetëdie,në bashkëpunim me agjentët e U D B-së, e vranë qorrat që s’e panë dhe që s’e njohën intelektualin, i cili i jepte hijeshi e shend oxhakut – kombit të vet, pra, u vra një pishtar i arsimit në Trevën e Pollogut, një pedagog i shquar, i cili, tërë jetën e shkriu për hapjen e shkollave, duke udhëtuar në këmbë, nga fshati në fshat, i grumbullontedjemtë e vashat shqiptare që të vijojnë mësimin në gjuhën shqipe; një gazetar dhe keshilltar pedagogjik, që rregullisht raportonte rreth arsimit dhe për arsimin në Trevën e Pollogut, një krijues letrar që vazhdimisht merrej dhe me shkrime si në prozë e në poezi dhe, një atdhetar i shquar që më tepër e deshte kombin e atdheun se vetveten, që do të thotë se:
Njerëzit që digjen, shkrihen dhe bien fli për atdhe quhen dëshmorë, e dëshmorët s’ vdesin kurrë !
PSE E VRANE SEFER SELIMIN ?
Ai ishte një nga aktualizuesit e dikutimeve nëpër formumet politike për
dhe rreth pozitës nënshtruese kombëtare e shoqërore – ekonomike të shqiptarëve,i cili kërkoi që gjuha shqipe të ketë statusin e gjuhës zyrtare në të ashtuquajturën Maqedoni. Për aktualizimin dhe insistimin e publiki mit të shkaqeve që detyruan qindramijëra shqiptarë të shpërngulen në Turqi.Për ndriçimin statistikor të mospunësimit skandaloz të shqiptarëve në ndërmarrjet dhe institucionet shtetërore.
Skenaristët e këtij atentati poltik llogarisnin se, kjo vrasje do të kuptohej si paralajmërim nga ana e bllokut të politikanëve lokalë shqiptarë se dheata mund të pësonin si Sefer Selimi, kurse në popullatën e gjërë shqipta re do të kuptohej si mesazh që të mos perkrahen idetë e tij. E mira e kësaj të keqeje ishte se u shtua neveria ndaj bashkëpunëtorëve të U D B.
Filluan konfrontimet verbale dhe fizike në mes popullatës shqiptare dhe asaj sllave. Shqiptarët kërcnoheshin nga ana e sllavëve se”po të duan tëkërkojnë të drejta, le të shkojnë në Shqipëri ” dhe se ” këtu nuk është Shqipëri, as Kosovë”.Si kundërpërgjigje ndaj provokimeve të tyre, në vigjilje të festës së Një majit 1972, një grup intelektualësh shkruanin parulla me kërkesa politike dhe me përmbajtje protestuese për vrasjen e Sefer Selmit. Protagonistët e shkrimit të këtyre parullave u burgosën dhe në vjeshtë të vitit 1972, u organizua Seancë gjyqësore me dyer të mbyllura për shkak të drojës se të akuzuarit do mbronin me fakte se organet e sigurimit shtetëror ishin regjisorët e atentatit mbi Sefer Selimin. Të akuzuarit u shpallën ”fajtor” dhe morën dënime drakonike.
NGA TAKIMET E MIA ME SEFER SELIMIN
Përvojën e parë e fitova prej Tij dhe prej prof. të ndjerë, Abdyrrahman Beqiri. Shpesh herë nga fshati Tërnovë udhëtoja për Gostivar dhe asistoja në orët e mësimit tek të dy. Me kërshëri përcjellja organizimin e orëve, sepse që të dy ishin pedagogë të spikatur. Kjo pra më ndihmoi që pas dy vjet shërbimi, së bashku me arsimtarin Azis Kërluku, të vlerësohemi nga ana e Komisionit pedagogjik me notën: -veçanërisht të dalluar.Dispunonte me tiparet më të larat njerëzore. Nga natyra ish i dashur, i qetë dhetepër i matur e i logjikshëm. S’pinte as cigare as alkohol. Nga bisedat që i zhvilloja me të, ai gjithmonë, me plot impenjim fliste për arsimin dhe rreth arsimit. S’më harrohet kurrë data 12 qershori i vitit ’67, kur të dy së bashku rreth 6 orë ecnim rrugëve të Shkupit. Amaneti i tij i fundit që ma lë ishte: – Ibrahim, të lutem t’i vazhdosh studimet univerzitare, mos i ndërpre dhe të mos jesh i kënaqur vetëm me kryerjen e Akademisë Pedagogjike, por të vazhdosh dhe më tej.-Ia dij për nder të madh dëshmorit Sefer, sepse unë kurrë s’ do t’i vazhdoja studimet universitare po të mos ndikonte ai.
I AFERT ME TE GJITHE
Kishte dëshirë të madhe të takohej me shqiptarë të të gjitha shtresave, veçanërisht me sharraxhinj. – Shiko sa sharxhinj ka nëpër rrugët e Shkupit?! -Mandej vazhdoi:-Sllavët duan që ne shqiptarët të punojmë punët më të rënda dhe çdo mëngjes t’u themi: Mirëmëngjesi “zotërinj”! E përmendi dhe poezinë e Migjenit të dytë të Kosovës, të Esat Mekulit:
”O vëlla me sharrë në krah”dhe, secilin sharraxhi që e takonim në rrugë ndaleshim dhe bisedojshim rreth halleve të tyre. Në ora 4 pas dite, me autobus vazhduam rrugëtimin së bashku Gostivar – Dibër. Mbresat dhe këshillat e tij nga ai takim, s’do t’i harroj kurrë.
Tre muaj pas atij takimi, me të lexuar në gazetën ” Flaka ” artikullin e publicistit Sefer Selimi, me titull:-Tërnovasit i kërkojnë mësuesit e vjetër .S’u hamenda fare, por për hir të ish mikut tim të ndjerë, z.Sefer dhe të fshatarëve malësor, trima e besnik të Tërnovës, vendosa që të lë detyrën në një fshat të Dibrës dhe me Shkollë të Lartë Pedagogjike, së bashku me motrën time-Nezveren, e cila e pat kryer Shkollën Normale, shkuam në Tërnovë e i hapëm klasët e larta. Gëzimi i fashtarëve, i nxënësve e i të ndjerit Sefer Selimi, qe i papërshruar….
Tërnovasit i kërkojnë mësuesit e vjetër !
(-Faksimil nga gazeta”Flaka” e datës 12 shtator 1967, artikull i shkruar nga heroi-Sefer Selimi.)
Dosja e djalit të vogël të Sefer Selimi, Gezim Selimit (10 mars 1982- nr.25325) është dëshmi ku UDB-a pranon se familja Selimi është nacionaliste. Në dosje shkruan: “Gëzim Selimi buron nga një familje e njohur nacionaliste”. Gjatë gjithë jetës tonë ne djemtë e Sefer Selimit kemi qenë posaçërisht të respektuar…Çdo veprim i yni është ndjekur me vemendje dhe kujdes si për të mirë ashtu edhe për të keq. Derisa njëra palë i gëzoheshin sukseseve tona, pala tjetër mezi priste të zhgënjejmë”. Pastaj vazhdon: “Një pjesë të madhe të meritës për suksesin e arritur tonë kanë mësuesit ..dhe nëna jonë, që padyshim sakrifikoi më shumë se të gjithë për edukimin tonë. Ajo me përpjekjet mbi njerëzore, (shumë net të tëra e mjera kaloi pa futur gjumë në sy duke punuar me gjilpërë në dorë), arriti që të na rritën dhe përmbushën kërkesat dhe dëshirat e katër fëmijëve.”
Çdo herë kur ndodhte ndonjë vepër nacionaliste në Gostivar, polica e kontrollonte familjen e tij edhe pas vdekjes. Maltretimet, keqtrajtimet fizike dhe psikologjike ndaj anëtarëve të familjes së Sefer Selimit gjithmonë ishin prezentë në mënyra të ndryshme.
Sefer Selimi gjithmonë ishte i bindur se populli shqiptar nuk e donë robërinë, përkundër gjithë atyre përpjekjeve të sllavëve, dhe nuk e ndalon luftën për liri, pavarësi dhe bashkim kombëtar. Për këtë gjithmonë mendonte para se ta fillonte apo mbaronte ndonjë projekt kombëtar: “Unë e filloj të tjerët le të vazhdojnë me qëllim që virtytet e larta të popullit shqiptar të përcillen brez mbas brezi dhe kurrë të mos harrohen”.
Me pietet e respekt për të flasin dhe ish nxënësit e tij të Gjimnazit të Gostivarit Prof. i gjuhës frenge, dibrani- Nuri Koleci, më pat thënë:-” Prof. Sefer Selimin
e kam pasë kujdestar klase, ai, jo vetëm që na brumosi me dije, por edhe me atdhedashuri”! -Me siguri dhe z.Rufi Osmani, Prefekti i Gostivarit, ka qenë ish nxënësi i tij dhe pritet që të shkruajë diç për të. -Për të, fjalët më të mira i flasin e do t’i flasin, jo vetëm nxënësit e kolegët e tij, por edhe të tjerë :qytetarë e fshatarë, punëtorë, bujqi e zejtarë anë e kand trojeve shqiptare. Shembëlltyra e tij është e do të jetë udhërëfim për çdo gjeneratë brez pas brezi!
Malme-Suedi, 2 shkurt 2016 .
Me nderime e respekt të përjetshëm, miku e kolegu i tij-Ibrahim Egriu
Skenarët politik – shkallët e ngritjes dhe rënies së Hashim Thaçit Prishja e skenarëve që projektojnë mbajtjen tutje të Republikës si peng, është në dorën e popullit. Ky ndryshim në dobi të çlirimit të Republikës mund të fillojë pikërisht më 17 shkurt.
– Koalicioni PDLK, bazuar në fuqinë e numrave të marionetave që ka në parlament e që paturpësisht njihen si deputetë të popullit, ka mundësi reale që të vazhdojë me aventurën e zgjedhjes së kryetarit të Republikës, por edhe me retushimin e qeverisë. Krahas kësaj, segmente të kësaj qeverie, marionetë e interesave serbe në Kosovë, ndërkohë nuk do të lënë gurë pa lëvizur që opozitën ta prezantojnë si faktor me prirje anarkiste dhetë ardhme politike! Paralajmrimi i protestës së radhës (17 shkurt 2016) dhe rrita e masës kritike në popull, që ka gjasë të përkthehet me pjesëmarrje edhe më masive se më 9 janar, ka mundësi të vënies në lëvizje të ndonjë plani rezervë, që do t’ i krijonte alibinë kësaj qeverie që ta shpallë gjendjen e jashtëzakonshme pak para 17 shkurtit. Lojra me eksploziv në Drenas para ca ditëve dhe kjo sot në Fushë-Kosovë, shpjegon qartë se qeveria ka ngritur shkallën e alarmit. Kjo gjendje e tensionuar e bën polarizimin e shoqërisë edhe më të skajshëm. Shih për këtë, si për të shmangur vëmendjen nga protesta e 17 shkurtit, media zyrtare dhe ajo kuazi e pavarur, por e blerë nga qeveria, janë përqëndruar të zhurmojnë me çështjen e zgjedhjes së “Presidentit”! Ndoshta këtu duhet kërkuar edhe arsyen përse termini i paralajmëruar për 11 shkurt për zgjedhjen e kryetarit të Republikës, që PLDK preferojnë ta cilësojnë si president, pavarësisht sistemit tonë politik parlamentar, u demantua, duke u zhvendosur për periudhën mes 25 e 29 shkurtit, siç pohojnë qarqe të afërta me qeverinë, duke potencuar se 8 marsi është data e fundit. Në gjithë këtë zallamahi, më ngjet disi e pabesueshme që Hashim Thaçi, si kandidati i vetëm për postin e të parit të Republikës, nëse nuk e logarisim kundërkandidatin e vetëshpallur Dr Ismet Hebibin, do të lejonte që të kurorëzohet “Mbret”, më falni “President”, në rrethana kur sallën plenare të Kuvendit do ta mbulonin retë e tymit të gazit irritues (lotësjellës). Kundërkandidati i tij, Dr Ismet hebibi, po, do të mud ta pranonte, meqë ai vije nga fusha e mjekësisë dhe duket që e kishte një çik më të ngatërruar realitetin me ëndërrat. Në këtë klimë politike, pikërisht më 23 janar, Thaçi publikon në logarinë e tij në fb, një status disi atipik për botën e tij shpirëtrore e politike. Ai kishte shkruar se “është i gatshëm që të sakrifikojë interesat e tij personale në dobi të interesit Shtetëror”! Kështu qëndronte e zeza në të bardhë! Vështirë të mirret si e vërtetë, kur kihet parasysh se në karrierën politike të Thaçit gjithmonë ka ndodhë e kundërta, por mrekullitë nuk përjashtohen! Dikush me prirje më të theksuara për të analizuar këtë fenomen si vazhdimin e lojës, që Thaçi e njeh më së miri – talljes me popullin, ka kohë që nuk ia vë veshin fare se çka flet ai. Por, pavarësisht kësaj, skenarët për sjelljen e tij në fronin e “Mbretit”, respektivisht “Presidentit” duken se po marrin kontura më të qarta. I. Me Thaçin do të veprohet disi ngjashëm siç është vepruar edhe me të plotëfuqishmin Gruevski në Maqedonin fqinje. Nuk përjashtohet fare mundsia që, gjatë vizitës së tij të paralajmruar për fillimin e shkurtit në SHBA, atij do t’ i bëhet e qartë se “nuk i ka rendet” të vijë në krye të Republikës. Në këtë rast, atij do t’i jipen udhëzimet e qarta se me t’ u kthyer në Prishtinë, duhet ta marrë përdore xhuxh-marionetën me emrin Isa Mustafa dhe si “burrështeti që është dëshmuar” ta ridëshmoj se është i gatshëm të sakrifikojë “nteresat personale në dobi të Shtetit” dhe të ulet me opozitën e të dakordohen për datën e organizimit të zgjedhjeve të parakohëshme. II. Thaçi do ta shpjerë deri në fund lojën me Popullin dhe Shtetin (me kusht që Deux ex Machina mos ta urdhërojë disi që ngjet me skenarin e parë) dhe, qoftë edhe pa prezencën e opozitës së bashkuar në Kuvend, do të zgjidhet “President”. III. Deri më 8 mars, për rrethana tashmë të njohura, zgjedhjet për kryetar të Republikës nuk do të mund të mbahen. Në rast se ndodhë të realizohet ky skenar, atëherë automatikisht, bazuar në Kushtetutën e vendit, detyrën e Kryetarit të Republikës e merrë kryetari i Kuvendit, Kadri Veseli. Pjesën dërmuese të PDK ky skenar do ta bëj të ndjehet larg më mirë. Me këtë rast, Kuvendi do të shpërbëhej dhe shpallja e zgjedhjeve të jashtëzakonshme do të ishte çështëje e vetëkuptueshme. *** Pavarësisht se a do të realizohet skenari i parë apo ky i treti, për PDK-në do të ishte me rëndësi jetike mbajtja e LDK-së nën “sqetulla”, duke ia imponuar një Listë të përbashkët parazgjedhore. Brenda kësaj strategjie do të hynte edhe yshtja që do t’ ju bëhej asaj zallamahie partizash që i ksihte PDK-ja nën “ombrellën e saj” në zgjedhjet e kaluara (PD, LB, PSHDK, PLK…). Kryijimi i dy blloqeve politike me këtë rast do të legjitimohej edhe publikisht, ndërkaq si i tillë do të promovohej në zgjedhjet që mund të mbahen në pjesën e parë të këtij viti. Ndërkaq nëse do të realizohej skenari i dytë, do të ridëshmohet se fjalën kryesore në Ksoovë tutje, si fill pas përfundimit të lufëts (1999), e ka Shërbimi Intelegjent i Ushtrisë Franceze ( DGSE), pa çka se ish agjenti i këtij shërbimi, e miku i Hashim Thaçit, Arnaud Danjea, tashti është deputet në Parlamentin Europian. * * * Prishja e plotë e skenarëve që projektojnë mbajtjen tutje të Republikës si peng i dy marionetave të katapultuara në piramidën e pushteit – Isa M. & Hashim Th., është në dorën e popullit. Ky ndryshim në dobi të çlirimit të Republikës mund të fillojë pikërisht më 17 shkurt, me rastin e rikonfirmimit të energjive të pashterrshme që prodhon ky vend e ky popull. Shkatërrimi i fijeve që mbajnë këtë piramidë pushteti në lidhjeve organike dhe hierarkike me interesat e Serbisë dhe aleatëve të saj, është vetëm një parakusht për liri
BUJANOCI I SHQIPËRISË SË VJETËR VERILINDORE NDËR SHEKUJ
BUJANOCI – konsiderohet si vendbanim i lashtë dardan. Dokumentet mesjetare serbe e përmendin qysh në vitin 1381. Disa shekuj ka qenë fshat i vogël. Sipas defterëve osman të vitit 1519, Bujanoci, i ka pasur 32 shtëpi, kurse me regjistrimin e vitin 1570, përsëri ai i kishte 32 shtëpi.
Duke e falënderuar pozitën teje të volitshme gjeografike përpos Vrajës, e cila ishte kryeqendra e zhupës ( famullisë) edhe Bujanoci, bëhet qendër tregtare dhe zejtare. Edhe Dr. Mihajllo Kostiqi në punimin e tij gjeografike; ”Lugina e Vrajës dhe e Bujanocë” e botuar në “Korrierin e Vrajës” Nr. IV, fq. 194, thotë se: Bujanoci është dalluar si vendbanim me ekonomi të zhvilluar ku luante paraja dhe është fakt se Bujanoci qysh në shekullin e XVI, ka qenë qytezë[1] .
Edhe ky regjion i Shqipërisë së Vjetër Verilindore, gjatë sundimit turk i kishte takuar Kazasë së Preshevës. I cili shtrihej dhe kufizohet nga ana e djathtë me Xhaden e Mithat Pashait, që shkon nga Vraja për Kumanovë, gjithashtu Bujanoci, shtrihej edhe kufizohet nga ana e majtë me lumin e Tërnocit. Pozita e tij gjeografike, është shumë e përshtatshme, veçanërisht bukurinë e tij impozante ia jep gjelbërimi nga një anë dhe nga ana tjetër bukurinë këtij qyteti shqiptarë ia shton edhe më tepër Morava dhe lumi i Tërnocës. Në drejtim të këtij lumi nga Bujanoci, atëbotë kishte shumë shelgje, plepa dhe kopshte të bukura me plot perime të varieteteve të ndryshme. Dhe se m’u për këtë Bujanoci, njihej edhe si qytezë e gjelbërt, sepse kishte shumë florë të botës bimore.
Bujanoci kur vështrohet nga vendbanimet e përafërta kryesisht nga stacioni hekurudhor i Bozhinjevcit sipas Vasileviqit, kishte një pamje të njërit nga qytetet më të bukura në Kazanë e Preshevës dhe në Qarkun e Vrajës. Fushën e rrafshët dhe të begat të Bujanocit e lagin dy lumenj: Morava dhe lumi i Tërnocit. Lumi i Tërnocit atëbotë rridhte nëpër një pjesë të Bujanocit, ndërsa më 1906, ky lum e kishte shpërthyer shtratin e tij, atje mbi këtë fshat dhe kishte bërë përmbytje të mëdha nëpër fushën e Bujanocit, dhe se dëmet atëbotë ishin të konsiderueshme.
Bujanoci nuk ka livadhe, as kullosa dhe as male, diçka male kishte pasur në ngastrat tokësore të Bogdanocit dhe se banorët shkie të karpateve, shqiptarëve të Bujanocës, u’a kishin ndaluar, dhe më vonë do t’ua merrnin malet dhe zabelet me dhunë të përkrahur dhe shtytur nga qeveria turke dhe nga ajo serbe. Banorët shqiptarë të Shqipërisë së Vjetër Verilindore të Bujanocës që atëherë, drutë për ngrohje kishin filluar t’i blinin nga fshatarët shqiptarë rreth e përqark Tërnocës dhe Bujanocës. Si nga fshatarët e Dobrosinit, Bilinicës, Verbanit dhe nga Nasalca. Ndërsa një pjesë e qytetarëve të Bujanocit, këtë lëndë djegëse si shumë të nevojshme atëbotë e blinin në vetë qytetin e Bujanocit. Edhe kjo ishte një metodë nga shumë metodat tjera të serbëve, që ishin përdorur gjatë vitit 1877/78, ndaj 813.000 shqiptarëve tjerë nga të 714 vendbanimet shqiptare të Nishit, Leskocit, Vrajës etj.
Bujanoci, i Shqipërisë së Vjetër Verilindore, do të ndahej atëbotë në dy pjesë: Bujanoci si fshat dhe Bujanoci si qytezë. Edhe Jeta e banorëve të saj, ishte e ndarë dhe e veçuar nga njëra tjetra.
Gjersa Bujanoca ende ishte si fshat, i takonte kategorisë dhe tipit të fshatrave të dendura dhe m’u për këtë dendësi të popullatës. Bujanoci kishte filluar ta humbiste karakterin dhe veçorinë si fshat dhe do të kalonte Bujanoci, si qytezë e bukur dhe me plot gjelbërim në këtë pjesë të Shqipërisë së Vjetër Verilindore që nga Molla e Kuqe e Aliksincit e gjer në Selanik. Ajo atëbotë do të ndahej në tetë mëhalla, shiko tetë mëhalla, kjo do të thotë shumë për atë zaman, lagjet e Bujanocit atëherë ishin: “Lagjja e Bekrive”, “Lagjja e Bellçajve” “Lagjja e Shelajve”, “Lagjja e Tusunëve”, “Lagjja e Kërstinës”, Lagjja e Epërme”, “Lagjja Turke” “Lagjja e Shqiptarëve”.
Lagjja më e vjetër e Bujanocës, është ajo e Bekrive, sipas rrëfimeve të disa pleqve të moshuar, ai ishte rritur dhe shtuar nga dy shtëpi të vetme që i kishte në fillim,do të shtohej dhe rritej në 36 shtëpi shqiptare, kuptohet ky shtim ishte para viteve 1878-1895. Ndërsa si lagje e dytë, për nga madhësia merret Lagjja e Belçit-Bardhecit, apo Lagjja e Shelajve, ndërsa Lagjja e Epërme, më parë ishte quajtur Lagjja e Bautit.
Lagjet e Bujanocit në Shqipërinë e Vjetër Verilindore, e kanë pasur zanafillën e tyre para 100-150 vjetëve të shekullit XIX. Lagjja më e re e kësaj qyteze mesjetare ishte ajo turke (shqiptare-v. a.), kjo lagje, ishte formuar qysh se Bujanoci, do të shndërrohej në qendër të fuqishme tregtare në këtë pjesë të Shqipërisë, në Pashallëkun e Vrajës e më gjerë nëpër tërë Arnautllëkun e Toplicës të Sanxhakut të Nishit. Këtë lagje e kanë formuar: “Shqiptarët, e vendbanimeve që ishin përreth Bujanocës dhe shqiptarët muhaxhir nga Qarku i Vrajës dhe nga disa turq.“Dhe se ajo tash për tash është lagjja më e madhe në këtë regjion; tash i ka 119 shtëpi, në të jetojnë vetëm se shqiptarët dhe turqit”[2] .
Në 150 vjetët e fundit të shekullit XIX, Bujanoci, e kishte zënë fillin dhe ishte formuar si qytezë. Titullin (midarin) e kishte fituar më 1901, si qytet me qendër tregtare dhe me administratë civile. Që nga ajo kohë Bujanoci, do ta fillonte rregullimin e tij sipas sistemit të qytezës turke gjegjësisht shqiptare. Atëbotë, ky vendbanim urban shqiptarë e ka pasur një lloj linje rregullative, dhe kjo më së tepërmi dëshmohej dhe bazohet nga vet fakti se kjo qendër urbane e Shqipërisë së Vjetër Verilindore, do ta fitonte e para çarshinë e saj kryesore. Bujanoci, atëbotë sipas Vasileviqit, përbëhej nga dy rrugë kryesore që kryqëzoheshin mes veti, dhe se kjo qendër urbane shqiptare i kishte 130 dyqane. Siç do të ishin; punëtori të llojeve të ndryshme veprimtarie si shërbime hoteliere, gjegjësisht hane dhe mejhane të ndryshme.
Për një kohë të shkurtër në Bujanoc, do të ndërtoheshin shtëpi mjaft të bukura dhe ndërtesa të shërbimeve tjera publike të cilat sipas J. H. Vasileviqit ishin të ndërtuara me material mjaft të fortë. Siç ishin ndërtesa e huqumetit (bujtina) dhe shkolla shqiptaro-turke ruzhdije. Të cilën shkollë, serbët më vonë do ta mbyllnin dhe rrënonin përfundimisht për këtë shkollë dhe objektet tjera shqiptare të arsimit kemi bërë fjalë në librin[3].
Gjatë vitit 1884, këtu në Bujanoc, ishte ngritur një xhami dhe një teqe. Xhamianë e kishte ngritur në qendër të Bujanocit, Zaim Aga-Vraja, muhaxhir ky i shpërngulur me dhunë dhe terror si edhe shumë familje tjera shqiptare nga ky qytet mesjetar i Shqipërisë së Vjetër Verilindore. Zaim Aga-Arnauti, ishte edhe pronar i dy çifligjeve të tij, që i kishte ngritur me parat tij vetjake në Levosojë dhe Radovnicë. Në Bujanoc atëbotë, siç thamë edhe më lart, kishin filluar të ngriteshin shtëpi të reja dhe të bukura private dy katëshe, në këtë lëmi të arkitekturës përparësi kanë pasur veçanërisht turqit dhe shqiptarët. Vasileviqi thotë se edhe serbët vendor, kanë shtëpi të bukura (këta serb që ky historian nga Vraja, i zë në gojë, janë shqiptarë ortodoks që ishin konvertuar në serbë gjer atëherë e jo serbë karpatjan egërsia me trup njeriu dhe gjak ujku shkatërrimtar ndër dej. Mejhanet dhe ndërtimet tjera arkitekturale ishin të rregulluara në stilin e Qupërlisë dhe të Selanikut.
Industri vendore Bujanoci, nuk kishte fare, përveçse tjerrjes dhe dredhjes së konopit ( cannabis sativës). Industri kjo manufakturale e konoptarisë, në bazë të prodhimit të kanabisit Bujanoci, kishte filluar të njihej si vend shumë i fortë në këtë lëmi, në tërë Kazanë e Vrajës dhe Arnautllëkun e Nishit.
Me përfundimin e luftërave serbo-turke dhe dëbimin me dhunë dhe terror të popullatës shqiptare autoktone, nga trojet e Shqipërisë së Vjetër Verilindore gjatë viteve 1875-1878. Bujanoci përfundimisht e kishte ndrydhur dhe shtyrë Vrajën, në margjinë të kohës dhe do të bëhej Bujanoci i Arbërisë së Vjetër Verilindore, qendra kryesore e industrisë së kanabisit dhe tregtisë me këtë bimë industriale gjegjësisht të manifakturës së feudalizmit të vonë në këtë pjesë të Shqipërisë. Në punëtoritë e Bujanocit vetëm se përpunohej kanabisi në sixhima, puna tjetër finale bëhej në Vrajë, gjer në përkufizimet kufitare mes Serbisë dhe Turqisë më 1878-1879. Përveçse, konoptarisë atëbotë në Bujanoc, kishin qenë edhe të gjitha mjeshtëritë tjera primitive manufaturale siç ishin: poçaria, karroceria kaceria, samarxhinj, pastaj mjeshtëria e këpucëtarisë atëbotë me këtë mjeshtri artizanale merreshin 12 dyqane, ndërsa me veprimtarinë e abaxhinjve (zhguntarisë), merreshin dhe punonin gjashtë punëtori, këto dy mjeshtri feudale në Bujanoc sipas Vasileviqit i kishin sjellë të huajt.
Legjenda mbi konoptarinë e kanabisit, në këtë qytezë të Shqipërisë kishte lindur dhe mbijetuar, në këtë mënyrë kinse Zoti, kishte vendosur ta dëbonte djallin nga kjo botë, në ndihmë Zotit sipas legjendës gënjeshtare serbe, do t’i dilte Shën Sava, ku do ta përdridhte një lloj litari nga rëra, me të cilin litar do të lidhej djalli. Kinse gjer atëherë ende nuk dihej asgjë për këtë bimë industriale dhe që nga ajo kohë Zoti, e kishte krijuar kanabisin, që t’i dilte në ndihmë njerëzimit, nëse djalli do të dukej edhe ndonjëherë në mesin e njerëzimit, këto janë pallavra kishtare serbe dhe të Vasileviqit.
E tërë prodhimtaria nga kanabisi, nga ky regjion i Shqipërisë së Vjetër Verilindore, është distribuuar dhe ishte shitur atëherë në Vrajë. Dhe se Vraja, jepte për çdo vit 40000-50000 barra kuajsh, kanabis sativa të përpunuar sa në litar dhe prodhime tjera si shumë te nevojshme për atë kohë. Litarët e prodhuar lidheshin në dengje (stiva) dhe se çdo stivë ishte e rëndë 40-50 okë. Sipas J. H. Vasileviqit, “deri nga fundi i luftërave serbo-turke të viteve 1876-1878. Ky nënprodukt nga kanabisi më së tepërmi përdorej dhe harxhohej në Bullgari, Thesali në Greqi dhe nëpër shumë vende tjera të Gadishullit Ballkanik”[4] .
Prodhimtaria nga kanabisi nga Vraja, bartej dhe distribuohej nga qiraxhinjtë e përhershëm nga Vllasina. Ndërsa qiraxhinjtë nomadë grekë dhe cincarët vlleh nga Klisurica i bartnin prodhimet nga kanabisi për në Maqedoni, apo siç quhej atëbotë Rumelia Turke. Vetëm se Vllasina ky regjion ka dhënë 700-800 kuaj bartës rabaxhillëku nga shqiptarët autokton i këtyre rretheve të Vllasinës dhe Masuricës. Viteve të më hershme sasia më e madhe e këtij nënprodukti manifaktural nga kanabisi është harxhuar në Uzuncevë dhe Thraki. Me këtë prodhim është bërë edhe këmbimi nëpër këto vende, me prodhime tjera të nevojshme për nevojat e popullatës në këtë anë të Shqipërisë së Vjetër Verilindore, si nëpër kazatë e Nishit, Pirotit, Kurshumlisë, Toplicës, Prokupjes, Leskocës, Vrajës, Bujanocës, Preshevës, pastaj të kazave të Iliridës të Shqipërisë. Këto prodhime manufakturale nga kanabisit shiteshin dhe harxhoheshin edhe në Bosnje që ishte gjer atëherë nën kolonializmin dhe hegjemonizmin austro-hungarez.
Kjo industri manufakturale e stadit të feudalizmit, kishte filluar të shthurej dhe degradohej gradualisht, qysh se kur kishin filluar në Ballkan të ngriheshin linja te reja hekurudhore. Çdo zbulim i ri në shkencë dhe teknikë, gjithmonë i hedh në margjinë prodhimet e vjetra manufaturale si të degraduara dhe fillohet të prodhohet me mjete të reja ku sasia dhe cilësia e prodhimeve, do të jetë i një cilësie dhe sasie me të mirë dhe më të madhe.
Gjithmonë e vjetra, shembet, dhe se mbi gërmadhat e saja, lindë e reja-progresivja. Edhe Don Kishoti i Mançës nga M. D. Servantesi i sulet më shtizë elisës së mullirit të erës, që ta ndalte dhe të luftonte me atë gjigant të shpikjes njerëzore. Ama i gjori Don, do ta pësonte, elisa e mullirit ia kishte thyer shtizën e tij, dhe e kishte rrëzuar për tokë, e mulliri i erës prapë kishte vazhduar të bluante dhe rrotullohej edhe matej. Pastaj Kisha Kardinale e Romës, në mesjetë, do ta digjte mbi turrën e drunjve fizicientin Xhordano Brunon, se e kishte shpikur dhe bazuar tezën e heliocentrizmit. Priftërinjtë injorant, i luteshin Brunos që ta ndryshonte mendimin e tij, e Kisha e Romës do t’ia falte jetën atij, dhe të thoshte se planetët me diellin sillen rreth tokës, d.m.th. teza kishtare prapanike e geocentrizmit. Unë po them si urdhëroni ju, ama se toka me planetët tjera prapë sillen rreth diellit. Brunoja do ta pësonte shumë keq, Kisha e Romës e kishte ekzekutuar me metodën e inkuizicionit duke e djegur për së gjalli mbi turrën e drunjve! Trupi i Brunos, gjer sa digjej atëbotë kishte filluar të jepte dritë të fortë mbi shkencën dhe teknikën njerëzore. Megjithëse çdo e arritur në shkencë dhe teknik shpesh herë u pagua edhe me çmimin e jetës porse ato të arritura gjithmonë dhe më tepër u avancuan dhe gjetën aplikim ne të mirë të jetës njerëzore. Edhe në Bujanocin tonë me ngritjen e linjës hekurudhore dhe aplikimin e makinave me avull, jeta kishte filluar të ishte më e lehte dhe më progresive në të gjitha lëmit.
Në Bujanoc, atëherë edhe sot zhvillohet një tregti shumë e fortë, nga vet fakti se këtu gjithmonë ka luajtur paraja, më së tepërmi atëbotë janë tregtuar nënproduktet e nxjerra nga kanabisi, pastaj është tregtuar edhe sot tregtohet me kafshë të imta dhe të mëdha, pastaj shitja dhe blerja e llojeve të ndryshme të drithërave. Sipas J. H. Vasileviqit “kanabisi këtu shitej nga i tërë regjioni dhe atë për gjatë tërë vitit në pazarin e tij, çdo person i kësaj veprimtarie manufakturale, sado që të dridhte dhe tjerrte prodhime nga kanabisi në pazarin e Bujanocit shitej për një ditë, pastaj qysh se kur mbahej mend pazari bëhej të hënave”[5].
Në Bujanoc, tregtarët pas prodhimeve të kanabisit vinin gjer edhe nga vendet më jugore të Gadishullit Ilirik, siç ishin:grekët, çifutët, turqit. Këtu pastaj vinin dhe tregtonin në këtë treg edhe tregtarë nga Serbia dhe se pas dëbimit të shqiptarëve autokton nga Qarku i Vrajës dhe nga Toplica e sanxhakut të dikurshëm të Nishit, gjegjësisht nga trojet e vjetra të Shqipërisë Verilindore. Serbët që atëherë kishin filluar vetë ta tregtonin këtë nënprodukt të kanabisit dhe e shpërndanin pastaj këtë gjithë andej nëpër memleqetin tonë të vjetër. Muhaxhirët tanë do të dëboheshin dhunshëm nga kohorda e ushtrisë piromane dhe vrastare e Sodomës Serbi, se ajo atëbotë tentonte dhe synonte të shëndrrohej në shtet të pastër një nacional serb, i pastruar përfundimisht nga popujt tjerë autokton dhe nuk donte Millan Obrenoviqi që Serbia e tij, të shëndrrohej në Kaukaz me shumë popuj dhe minoritete tjera.
Bujanoci, me kohë me nënproduktet e kanabisit përfundimisht i kishte dhënë një shtytje të furishme tregtare atëbotë Vrajës, Leskocit, Nishit, deri para përkufizimeve të dhunshme mes Turqisë dhe Serbisë me lëshimet dhe devijimet në dëm te trojeve tona të vjetra të Shqipërisë nga Kongresi i Berlinit të 13 qershor të vitit 1878.
Tregtarët nga Gjilani, me tregtinë e kafshëve dhe të drithërave, do të hidheshin në margjinë nga tregtarët e Bujanocit. Në pazarin e saj vinin njerëzit sipas J. H. Vasileviqit nga “rrethina e Gjilanit dhe më gjerë, ndërsa si artikull tjetër i rëndësishëm i cili shitej e blihej në pazarin e Bujanocit, ishin kafshët ato në Bujanoc atëherë silleshin gjithandej nga Kazaja e Preshevës, dhe nga fshatrat për rreth Gjilanit, pastaj edhe nga vetë Gjilani. Ato më së tepërmi i blinin tregtarët nga jashtë; diç me tregtinë e kafshëve merreshin tregtarët shqiptarë nga Tërnoca dhe Presheva, ato kafshë të blera në pazarin e Bujanocës, përcilleshin për në tregjet e Qupurlisë (Koçanes-v.a.) dhe të Përlepës etj. Ndërsa prodhimet e drithërave atëbotë i blinin vetëm se tregtarët e huaj, ndërsa popullata autoktone në përgjithësi nuk merreshin me kurrfarë tregtie dhe as me ndonjë mjeshtri tjetër, ata edhe matej pa ndërprerë merreshin me bujqësi dhe me dredhjen dhe tjerrjen e litarëve dhe jetohej ashtu siç kishin jetuar edhe para 30 viteve, kurse Bujanoci, kishte qenë si fshat i madh.
Çdo serb në Bujanoc, e ka tokën e tij dhe se fshatari më i pasur serb i ka nga 76 dynym tokë ndërsa ai më i varfëri nga 7 dynym, duke e shqyrtuar të drejtën agrare dhe mardhënjet në këtë anë të këtij regjioni kemi hasur se edhe në këtë fshat-qytezë ka serb të cilët i posedojnë tapitë, porse nuk kanë tokë. Dhe se atë tokë ose ia kanë lëvruar fqinjët shqiptarë, apo i kanë shtypur sunduesit e çifligjeve, siç ishte Hysen pashai i Vrajës dhe trashëgimtarët i tij dhe kinse pastaj atë tokë ia kanë shitur tjerëve”[6].
Edhe shqiptarët, nga trojet e Shqipërisë së Vjetër Verilindore, i kishin edhe ata tapitë e pasurive të tyre në kazatë e Nishit, Prokupjes, Pirotit, Kurshumlisë, Leskocit Vrajës etj. Ato nuk vlejtën as për pesë pare për muhaxhirët tanë siç thotë një fjalë e urtë këtu tek ne Bujanocë dhe Tërnoc. Porse kohorda vrastare e ushtrisë dhe xhandarmërisë obrenoviçiane, për tri javë rresht nëpër atë dimër te egër ku temperatura kishte zbritur shumë nën zero, saqë druajt kishin filluar të pëlcitshin e të çaheshin si me sëpatë i dëbuan këta banor autokton pa asnjë dhimbje njerëzore.Të gjithë ata shqiptarë të dëbuar dhunshëm nga shtëpitë dhe pasurit e tyre të patjetërsueshme, nga Shqipëria e Vjetër Verilindore, për një moment atëbotë kishin mbetur pa asgjë pas shpirtit të tyre, kishin mbetur në mëshirën e pamëshirës. Ashtu në borë e shi, bukë nuk kishin për të ngrënë as edhe strehe për t’i mbrojtur bare jetimët e muhaxhirëve të vrarë në luftërat gjithë andej nëpër Shqipërinë e Vjetër Verilindore në mbrojtje të pragut të shtëpisë. As hoxha tallkynin s’mundi t’ia thirrte të gjithëve se muhaxhirët vdisnin aq shumë nga acari dhe uria, atëbotë nga 80-100 vetë, grumbulloheshin në gomilla (togje), mbuloheshin me borë. Sepse për varre as që bëhej fjalë, sepse toka ishte tej mase e ngrirë saqë vetëm se me spatë mund të pritej. Më tepër se 70.000 shqiptarë ishin vrarë dhe masakruar nëpër shtëpitë dhe pasuritë e tyre të patjetërsueshme.
I dashur lexues, muhaxhirët tanë të vuajtjeve golgotjane, i qanin dhe i vajtonin më pakë ata që kishin vdekur, por më tepër e qanin dhe e mallkonin veten që gjallë e për gazep që kishin mbetur që të vuanin edhe më tutje. Ndër muhaxhirët e Shqipërisë së Vjetër Verilindore, kishte lindur dhe mbijetuar apoteoza: “se ma mirë është sot me vdekë, sasa gjallë e për gazep me met”!
Politika grabitqare dhe ekspansioniste e shkuat karpatjan, do t’ia arrinte qëllimit të tij, me në shtytjen e fuqive të mëdha evropiane dhe me nxitjen e Rusisë Cariste.Që me zjarr e hekur dhe pa kurrfarë mëshire, që t’i dëbonte më tepër se 700 vendbanime etnike shqiptare nga Arnaullëku i Nishit,Pirotit,Ak Pallankës,Kurshumlisë,Prokupjes, Leskoci, Vrajës etj.
Edhe kur kishte përfunduar lufta e vitit 1877/78. Disa shqiptarë që ishin larguar nga shtëpitë dhe pasuritë e tyre, që kishte qenë tapijalno të tyre, të cilët ishin strehuar gjer atëherë nëpër male, duke pritur dhe shpresuar ishte çka ishte, lufta kishte mbaruar dhe ishalla shkau më nuk na ngucë por shqiptarët tanë si duket e kishin ngushëlluar, vet-vetën kot së koti .
Ushtria dhe Qeveria e Millan Obrenoviqit, i shpërnguli edhe këta shqiptarë të pafajshëm. Ndërsa J. H. Vasileviqi, qanë dhe derdhë lot krokodili në librin e tij me titull tendencioz, “Južna Stara Srbija” për serbët të cilët i gëzonin të gjitha privilegjet e mundëshme nën administratën turke atëbotë. Me këtë titull ai i kishte emërtuar, trojet e vjetra të Shqipërisë Verilindore apo siç do të ishte më reale të quheshin “Severoistočne Teritorije Stare Albanije”.
Kjo terminologji mitomane serbe nuk kanë lindur nga J. H. Vasileviqi, porse fillet e saj si “Stara Serbi” i ka qysh nga viti 1827. Në të cilën hartë Serbia, e ardhshme donte ta fuste një pjesë të Shqipërisë Veriore, dhe atë kryesisht vilajetin e Kosovës më atë të Manastirit. Kjo hartë ekspansioniste ishte shfaqur botërisht në Principatën Serbe të Mihajllo Obrenoviqit më 1830, e cila ishte botuar në Beograd atëbotë nga Jovan Bukareski.Ndërsa në hartën gjeografike të Vuk Kogjiçit-Karaxhiqit, e cila hartë ishte botuar po ashtu në Beograd, më 1827, Serbia e Vjetër, akoma nuk ekzistonte. Nuk është hera e parë që shtetet të cilat lakmojnë në pushtimin e tokave të huaja. Krijojnë emërtime të reja fetare, këtu në këtë rast nga kisha autoqefale sllavo-serbo-ruse, që me mund pastaj me ia lehtësuar vetes një rrjedhë opinionesh në favor të ardhmërisë së tyre.
“Bujanocasit, e vjetër kura-kurës nuk kishin qenë as dyqanxhinj dhe as zejtar, por aq më pak kishin qenë mehanxhinjë; ata në përgjithësi janë,element konservator, ata nuk e braktisin as edhe veshjen e tyre të vjetër tradicionale, porse këtë dukuri e bartnin nga të vjetrit tek të rinjtë”[7].
Bujanoci, ky qytet i Shqipërisë së Vjetër Verilindore, gjatë Perandorisë Osmane, gjithmonë i kishte takuar Kazasë së Preshevës. I cili, atëbotë shtrihej nga ana e djathtë e Xhades së Mithat Pashë-Nishliut,e cila arterje rrugore nga Vraja shkon për në Kumanovë. Edhe Bujanoci midarin e tij, si qytezë do ta fillonte ta merrte gjatë viteve 1878-1895, ndërsa titullin përfundimisht si qytezë e kishte fituar më 1901. Bujanoci sikurse edhe Presheva ishte ndarë në tetë mëhalla gjegjësisht lagjje, siç ishin: 1) Lagjja e Bekrive, 2) Lagjja e Bellçajve, 3) Lagjja e Shelajve, 4) Lagjja e Tusunëve, 5) Lagjja e Kërstinës, 6) Lagjja e Epërme, 7) Lagjja e Turqëve, 8) Lagjja e Arnautëve. Bujanoci, konsiderohej dhe njihej si vendbanim i antikitetit në këtë pjesë të Dardanisë Lindore. Ndërsa dokumentet mesjetare serbe fillojnë ta përmendin atë vetëm se gjatë vitit 1381, kurse defterët osman Bujanocin, e përmendin më 1519, ku thuhet se Bujanoci atëbotë i kishte 32 shtëpi, sa edhe i kishte gjatë regjistrimit të vitit.
_________________________________________
Në Bujanoc, atëbotë më se tepërmi harxhohej shpirtoja, në asnjë stacion tjetër fqinjë nuk shkarkohej aq sasi e madhe e këtij artikulli për ndriçim dhe për përpunimin e alkoolit të zbutur për amvisni, sa që shkarkohej atëherë në stacionin hekurudhor të Bujanocit. Pastaj ky artikull nga Bujanoci, bartej dhe distribuohej nëpër tërë regjionin e Preshevës dhe atë të Gjilanit, shpirtoja pastaj bartej, gjer në vendbanimet e Krivo Pallankës për në Bullgari. Përveçse këtij; alkooli etilik, që tregtohej me të madhe këtu shiteshin atëbotë edhe gurë të latuar për mullinj, të cilët silleshin nga Mitrovica dhe Kratova. Atë zaman në këtë vend të Kazasë së Preshevës më së tepërmi harxhoheshin gurët e prodhuar në Mitrovicë.
Në këtë qytezë mesjetare, të Shqipërisë së Vjetër Verilindore, ishte ngritur një mulli me fuqinë e avullit i cili bluante 3-4 muaj në vit, gjatë periudhës së thatësive të mëdha apo edhe gjatë acareve të mëdha, kryesisht atëbotë në Bujanocë, bluhej në mullinjtë të ngritur nga shqiptarët e pasur, rreth lumenjve të pasur me rrjedha të mëdha ujore në Moravë.
[1] Dr. M. Kostić, “Vranjsko-bjanovačka kotlina” Vranjski glasnik. Br. IV, sur.194.
[2]Dr. J. Hadži Vasiljević, Južna Stara Srbija. Beograd, 1913. str.38.
[3]Reshat Avdiu, Terorri serb ndaj shqiptarëve të Masuricës dhe Vrajës, Preshevë,2006. fq.250-268
[4]Dr. J. H. Vasiljević, Južna Stara Srbija. Beograd, 1913 str.41.
[5] Dr. J. H. Vasiljević, Južna Stara Srbija. Beograd, 1913. str.52.
[6]Dr. J. H. Vasiljević, Južna Stara Srbija. Beograd, 1913. str. 52.
[7]Dr. J. H. Vasiljević, Južna Stara Srbija. Beograd, 1913. str. 53.
Autori është ish i burgosur politikë, njëherit edhe kryetar i “Shoqatës së Muhaxhirëve” për Kosovën Lindore me seli në Preshevë.
Shkruan RESHAT AVDIU – Preshevë
NGRITE ZANIN NANË SHQIPNI
Th’rret Çamëria me lot n’sy
oh ku je moj nanë Shqipni?
Më shkoj jeta tuj prit nanë
kur po m’merrë në gjirin tënd?
Th’rret Medvegja me Preshevën
kur Kosovë do t’na hapsh derën,
mos na le ti si jetime
se mjaft hëngrëm thik pas shpine!
Merrna merrna nanë Shqipni
hjeki ti kufijt e zi,
merrna nanë për jetë te votra
se ma mirë do t’na njeh bota!
llirida th’rretë Gucin
merri Plavë edhe Ulqin,
hajdi sbashku mori motra
se në sofër na th’rret votra.
Ngrite zanin nanë Shqipni
me i rrafshu të zijt kufi,
ka ardh koha me u bashkue
lot e gjak me i ndalue.
Merrna merrna nanë Shqipni
hjeki ti kufijt e zi,
merrna nanë për jetë te votra
se ma mirë do t’na njeh bota!
Me pikëllim të thellë lajmerojmë miqët, shokët dhe bashkëvendasit
sot ka ndërruar jetë në moshen 96 vjeçare
Hajdar ( Sahit ) SADIKU
1920-2016 nga Tupalla e Medvegjes
Varrimi i të ndjerit bëhet me 31.01.2016 në ora 16:00 në Prishtinë
Funerali niset nga shtëpia e të ndjerit në Fushë Kosovë.
Të pikëlluarit Familja SADIKU
Medvegja REDAKSIA i shpreh ngushllimet familjes SADIKU dhe të gjithe atyre qe e njoften e paten lidhje familjare me te ndjerin Hajdar, lusim zotin dhe njerzit per rrethe që të jenë pran familjes SADIKU për t’ia lehtesuar dhimbjen.
Ismail Kadare ma i fuqishëm në Paris për çështjen kombëtare!
Kushtuar për 80 vjetorin e lindjes së Ismail Kadaresë , i sjellim dhe rikujtojmë ligjëratat dhe deklaratat e tij vizionare, karshi kohës aktuale që po e përcjell kombin shqiptar edhe në shekullin e 21-të.
Shqiptarët, popull me rëndësi në Ballkan dhe Evropë.Rrugë tjetër për shqiptaret nuk ka, pos orientimit nga Evropa dhe shtetet perëndimore.
Kadare u përul me kërkim falje pranë fërkimeve dhe kritikave ndaj Dr. Ibrahim Rugovës.
Vjeshta e vitit 1990 Ismail Kadarenë e gjeti të pakënaqur me sistemin dhe regjimin në Shqipëri nga e cila vendosi të largohet nga Shqipëria dhe të qëndrojë në Paris. Shkrimtari u përball me një gjendje të pa shpresë me “mungesën e ndryshimeve demokratike”atje . Ai krijimtarinë e tij nuk u ndali, por e ngjeshi penën edhe ma tepër në Paris. U bë edhe ma i fuqishëm për çështjen tonë kombëtare.Në vitin 1990 e më pas vepra e tij bëhet shprehja më e fortë e vlerave gjuhësore dhe artistike të shqipes letrare. Ismail Kadare është laureat i shumë çmimeve letrare kombëtare dhe ndërkombëtare.
-Krijimtaria e tij, me 1994 e bëri anëtar korrespondent të Akademisë së Shkencave Morale dhe Politike të Francës dhe anëtar i jashtëm i ASHAK. Shkrimtari i madh shqiptar, Ismail Kadare mbushi 80 vjet por aktualiteti dhe intelekti i tij qëndron shumë i freskueshem . Ai është vlerësuar lart nga gjithë skena e kulturës botërore.
-Ismail Kadare është një figurë aq madhështore që i dha letërsisë shqiptare një maksimum voluminoz të veprave të veta , duke u frymëzuar dhe paraqitur realitetin nga një fushëveprim i një sistemi komunist. Nga rrethanat e atilla doli me vepra dhe romane që kanë lëne gjurmë duke e pasuruar thesarin e letërsisë sonë shqipe por edhe letërsisë botërore.
Ne populli shqiptar duhet të jemi shumë krenar , që një njeri dhe një gjeni e rangut të këtillë ,që lindi dhe doli nga djepi i kombit shqiptar.
-Vlerat e tij janë në gjithë rrafshin kombëtar. Është i dashur ,pos asaj që ka vlerat në letërsinë shqipe,ai është një largpamës edhe në proceset politike dhe padrejtësitë që ju serëvuan shqiptarëve gjate historisë. Mosha e 80 vjetorit te lindjes Ismail Kadarenë shpesh e gjënë edhe në mesin e mërgatës shqiptare nëpër Evropë me orë letrare ,simpoziume dhe takime kulturore.
-Shumë mërgimtar u ndien të privilegjuar që u takuan me gjeniun e letrave shqipe,që e panë me sy , dhe e dëgjuan me veshët e vet! Ismail Kadare,veprat e të cilit janë përkthyer në 45 gjuhë të botës është një kryevepër për ne shqiptarët.
-Me thyerjen e kornizës nacionale në fushën e letërsisë zoti Ismail Kadare kaloj në figurën e shkrimtarit me dimensione të rralla botërore, ai ma nuk është shkrimtarë vetëm i shqiptarëve po është shkrimtar i botes.
-Më 28 Janar mbushi plot 80 vjeç, kurse qyteti i tij i lindjes, Gjirokastra e ka shpallur 2016-ën si ‘Viti i Kadaresë’ në respekt të shkrimtarit me famë botërore.
Më rastin e 80-vjetorit të tij,u nderuar nga qyteti i lindjes Gjirokastra,nga të gjitha organizmat shtetërore në Shqipëri ,Kosovë, po edhe nga shqiptarët ku jetojnë në shtetet e Ballkanit, por edhe dhe në mërgatën shqiptare. Pati manifestime edhe nga shtete tjera qe i përkushtuan artikuj të ndryshëm lidhur me 80 vjetorin e Ismail Kadaresë. Ai qëndron në zemrat e mërgatës së madhe shqiptare duke i kujtuar një serë takimesh në Gjermani.
I sjellim dhe i rikujtojmë ligjëratat dhe deklaratat e tij vizionare, karshi kohës aktuale që po e përcjell kombin shqiptar edhe në shekullin e 21-të.
-Pa dyshim se takimet e tilla e përforcojnë qytetarin shqiptar të diasporës në integritetin e gjithmbarshëm në kulturën tonë, por edhe në kulturën e popujve ku jetojnë shqiptarët. Për takime të tilla, zoti Kadare thekson, se po ta njohësh kulturën tënde, din ta transmetosh atë qe e ke edhe tek qytetari i atij vendi ku jeton. Kjo ndihmon shumë shqiptaret te dalin nga izolimet qe na i kurdisën të tjerët ,por edhe vet izolimin që i bëmë vetit.
Shqiptarët, popull me rëndësi në Ballkan dhe Evropë.Rrugë tjetër për shqiptaret nuk ka, pos orientimit nga Evropa dhe shtetet perëndimore.
Kadare në prezantimin e tij në qytetin e Këllnit foli për problemin thelbësor, i cili mbeti Shqipëria me Evropën ai thekson si ma poshtë:
-Nuk ka problem të Ballkanit, ballkanas – ballkanas ose problem të Shqipërisë, shqiptar – shqiptar. Nuk ka asnjë problem të asnjë populli të Gadishullit pa qenë i lidhur me Evropën“. Ai tha se populli shqiptar bashkë me grekët dhe sllavët është njëri nga tre popujt më të rëndësishëm të Ballkanit.
Ai tha se ka mbi një shekull që pat lindur një teori që vetëm dy nga këta popuj duhet të qëndrojnë në Evropë, “ndërsa njëri prej tyre duhej zhdukur”,kjo ju përcaktuar populli shqiptar. Dhe kjo teori ishte kthyer në një praktikë të tmerrshme ndjekjesh, dëbimesh e vrasjesh nga sllavët dhe grekët .
Sipas platformës së tyre “Populli shqiptar, duhej të dëbohej me forcë, me ndarje, me shpërngulje, me denatyrim, duke provuar të gjitha mënyratderi në zhdukje. Madje ai theksoj se gjuha shqipe në Evropë është e vetmja gjuhë e ndaluar me ligj për shekuj të tërë. Nuk ka një gjuhë tjetër indoevropiane që është e ndaluar si shqipja dhe kjo ende nuk është shpjeguar nga historiografia shqiptare“edhe se është një gjuhë bazë për të tjerët.
-Edhe përkundër kësaj përvoje, tmerrësisht të keqe, shqiptarët nuk u ftohën me Evropën dhe nga Evropa. Përkundrazi, sipas Kadaresë, ata vazhdojnë të kenë një lloj përkushtimi me këmbëngulje drejt qytetërimit evropian, nga se shqiptarët janë edhe vet popull evropian . Ata e kanë kuptuar se s’mund të ketë Shqipëri as shqiptarë jashtë komunitetit evropian, jashtë qytetërimit evropian,jashtë kornizave evropiane .
Kadareja nga prizmi i tij për Fashizmin dhe Bolshevizmin dy përbindëshat më të rrezikshëm në shekullin XX.të i përshkruan. Ishte po vetë kjo Evropa që i ka përmbysur ato ka shpresa se gabimet veta do ti seleksionoj edhe në dobinë shqiptarëve…
-Këtu, theksoi Kadare, është forca e qytetërimit evropian, që edhe kur pjell një e keqe din ta eskalojë atë. Prandaj shprehet optimist qe edhe çështja kombëtare shqiptare do të jetë ne duart e Evropës nga se jemi dhe duhet t’i bashkohemi edhe ne se rrugë tjetër për shqiptaret nuk ka, pos orientimit nga Evropa dhe shtetet perëndimore. Kadare u përul me kërkim falje pranë fërkimeve dhe kritikave ndaj Dr. Ibrahim Rugovës.
Ismail Kadare kishte kritikuar ashpër Ibrahim Rugovën në veprën e tij “Ra ky mort e u pamë”, por shumë vjet më vonë, shkrimtari i madh shqiptar me renome botërore, e pranon se koha e ka dëshmuar se e drejta ishte në anën e Rugovës duke dhënë opinionin e tij ai theksoi:
« Është e vërtetë që e kam kritikuar Rugovën dhe Demaçin. Ju tash mund të mendoni se unë do të them se kisha të drejtë me kritiken që i bëra Rugovës. Jo, koha e dëshmoi së e drejta ishte në anën e Ibrahim Rugovës. Unë e kisha kritikuar, kisha qenë i ashpër me të, ai më fali në takimin që kishim në shtëpinë e tij menjëherë pas luftës, ishte meritë e tij. Ai vdiq në paqe, ne u pajtuam, “ishim dhe mbetëm miq“. Kështu ka thënë Kadare me rastin e Rugovës duke e vlerësuar si një politikan dhe krijues i merituar. Ismail Kadare edhe moshën e shtyer në këtë kohë preokupohet me çështjen shqiptareve dhe bënë ftesë që shqiptarët të drejtohen nga perëndimi e jo nga ish pushtuesit dhe nga shtetet aziatike që gjithnjë kemi pasur të keqen nga ato shtete duke gjykuar sundimin e egër të perandorisë osmane ndaj shqiptarëve. Ismail Kadare u bë edhe ma i fuqishëm si mërgimtar në Parsi për çështjen kombëtare, me qe pati ndikim edhe ne shume segmente politike dhe kulturore ne shtet perëndimore për Kosovë dhe Shqipërinë.
Autori është publicist, ish i burgosur politik, anëtar i kryesisë së Lidhjes së Shkrimtarëve, Artistëve dhe krijuesve shqiptarë në Gjermani, poet, piktor dhe veprimtar shumë vjeçar për Kosovën.
Me pikëllim të thellë lajmerojmë miqët, shokët dhe bashkëvendasit
sot heret në mëngjes ka ndërruar jetë
Sadik ( Murat ) ALIU
(nga familja e Radecve)
1939-2016 nga Tupalla e Medvegjes
Varrimi i të ndjerit bëhet sot me 30.01.2016
në Varrezat e Dragodanit në ora 13:00 pas faljes së drekes .
I ndjeri viteve te fundit ka jetuar ne lagjen Ulpiana – Prishtine
Të pikëlluarit Familja ALIU
Medvegja REDAKSIA i shpreh ngushllimet familjes ALIU dhe të gjithe atyre qe e njoften e paten lidhje familjare me te ndjerin Sadik, lusim zotin dhe njerzit per rrethe që të jenë pran familjes ALIU për t’ia lehtesuar dhimbjen.
T’tan’ tok s’bashku me 17 Shkurt, ora 12 e 44 per KOSOVEN NE OKB…
Mbledhja e njerzve fillon ne oren 12-te…
Mbajtja e fjales ne oren 12 e 44-te deri ne oren 14-te…
Gjithashtu presim qi edhe nji perfaqsi e jona do ndigjohet nga nji perfaqesus i OKB-se me paraqitjen e kerkesave tona t’ligjshme ne kuadrin e se drejtes nderkombtare, bazume ne tri shtyllat themelore, Kultura dhe historia – ligjet perkatse dhe interpretimi juridik- realiteti dhe ajo qi garantohet pertej saj…
Ma posht’ asht’ leja e marrun nga policia e Gjeneves ne lidhje me manifestimin ton’ ne kuadrin e t’drejtave t’njeriut…
Autorizimi i manifestimit faqja 1Autorizimi i manifestimit faqja 2
MEDITA Development me hapa konkret per ekonomin e lugines
Aleanca Kosovare e Bizneseve dhe Dhoma Kombëtare e Tregtisë, në kuadër të “Javëve të Biznesit Kombëtar”, po promovojnë trojet shqiptare si potenciale atraktiv për investime të huaja .
Në këtë drejtim është organizuar për herë të parë Forumi Zhvillimor Ekonomik Lokal për Medvegjë, Bujanoc dhe Preshevë, me qëllim të zhvillimit të kësaj ane, ku në bashkëpunim me kompaninë General nga Zvicra janë sjellë investitorë italianë që do të investojnë rreth 10 milionë euro në këtë anë e cila nga qytetarët thuhet se ka mbetur pa mbështetjet të Kosovës dhe Shqipërisë, njofton kumtesa nga AKB, organizimi i ketij forumi u zhvillua nen patronatin e MEDITA Development (eshte kompani e themeluar nga afarist të Lugines dhe te shtetetve europiane , kryesisht nga Italia)
Agim Shahini, kryetar i Aleancës Kosovare të Bizneseve dhe Dhomës Kombëtare të Tregtisë, tha se trojet shqiptare janë potencial tepër atraktiv dhe interesant për investitorët e huaj. Por sipas tij këto potenciale duhet të promovohen edhe më shumë, sepse aty ku jetojnë shqiptarët ka edhe stabilitet ekonomik e politik.
Ai kërkoi nga institucionet që duhet ngritur edhe nivelin e përgjegjësisë, sepse këtë e kanë obligim ligjor sipas kushtetutës. Është edhe obligim shtesë ndaj votuesve që qeveritarët e Kosovës dhe Shqipërisë ua kanë premtuar votuesve të vet. Xhelal Mehmeti, ish-kryetar i Fondit Humanitar për Kosovën Lindore, tha se ky forum është bërë më qëllim të nxitjes dhe zhvillimit më të fuqishëm ekonomik të kësaj ane. Të gjithë duhet të punojnë për nxitjen e zhvillimit ekonomik lokal të shpejt dhe të qëndrueshëm të Medvegjës, Bujanocit e Preshevës.
“Me një zhvillim ekonomik të mirëfilltë, do të mundësohet që edhe qytetarët e shpërngrulur të kësaj ane të kthehen e punojnë e jetojnë në vendlindjet e e tyre”, tha Mehmeti.
Luigji Nardone, investitor Italian, tha se kanë ardhur këtu për të shikuar potencialet që ofrojnë këto anë në mënyrë që të investojnë në lëmi të caktuara dhe të punësojnë qytetarët e kësaj ane. Si mundësi të mirë investimi përmendi riciklimin e mbeturinave, prodhimin e peletit, ujit, qumështit, çokollatave, mbjelljen e kultivimin e rrushit dhe prodhimin e verërave, energjisë së ripërtëritshme e tjera.
Ai premtoi se një pjesë të investimeve do t’ia dedikojnë edhe Fondit Humanitar për Kosovën Lindore, për ndërtimin e shtëpive.
Brushi Raul, investor italian, tha, janë pesë projekte që do të sjellin përfitime të mëdha edhe për popullatën e kësaj ane dhe të cilat pritet të implementohen në vazhdim, në fushën e bujqësisë, gastronomisë, energjisë e tjera.
Riza Halimi, deputet ngë Kuvendine Serbisë, vlerësoi lartë interesimin e investitorëve të huaj në këto treva, nga të cilat pritet të ketë zhvillim të qëndrueshëm eknomik dhe punësim të qytetarëve. Sipas tij Qeveria e Kosovës dhe ajo e Shqipërisë, duhet që ta mbështesin Luginën në zhvillimin e saj.
Shaip Kamberi, deputet në Kuvendin e Serbisë, tha se secili qytetar duhet të mbështes fuqishëm iniciativat e tilla për zhvillimin e Medvegjës, Bujanocit e Preshevës, e cila anë është e diskriminuar nga shteti serb. Jo vetëm Shqipëria, por edhe Kosova duhet që të japin mbështetje edhe më të madhe, sea kanë dhënë deri tash.
Forumi i radhes do te organizohet ne Banjë të Siarines ( Medvegjë ) në parnverë të këtij viti dhe do të marr përmasa regjionale .
