
Rapsodët e Jabllanicës – Kosovë Lindore
Në trojet shqiptare kudo që janë, kënga ishte ajo që zuri një vend të rëndësishëm në historinë e popullit shqiptarë. Të shkruhet historia e një populli është dokument i cili qitet në letër, mirëpo, të ruhet historia nëpër mes këngës është një zotësi dhe talent i popullit që historinë e ruajti nëpërmes këngës,ku me vargjet e tyre thuri tregime (historie ) që dikur kishte ndodhë ,apo që edhe ishin prezentë kur këndohej për kombin, trimërinë,besnikërinë,dashurinë,dhe tradhtinë që ishin në të gjitha kohërat. Po ashtu në këngët e dasmave këndohej për “dashurin”.
Për bukurit e rreth festave të ndryshme. Të gjitha këto janë ruajtur nëpërmes këngës ,e sidomos në kohërat e okupimeve të ndryshme që ishim ne shqiptarët. Armiku (sunduesi) nuk lejonte të këndohet,por në të kundërtën burgoste këngëtar të cilët kishin guxim të këndojnë kënge patriotike e kreshnike.
Mu këtu duhet të cekim se ne çdo trevë shqiptare kënga ishte prezent dhe këndohej pikërisht kundër sunduesit (uzurpuesit) . Përpiluesi apo moderatori i këngës nuk dihej, por përcillej nga këngëtar të mëhershëm ,vargjet ishin të dala nga populli,sot mund ti quajmë edhe historian të asaj kohe ,apo edhe patriot të kombit sepse gjithherë ishte në rrezik nga armiku ,po asnjëherë nuk e ndalën këngën. Për të kujtuar këngëtar të Shqipërisë dhe të Kosovës janë shumë, të cilët i dhanë popullit një pasqyrë historie të asaj kohe.
Po unë sot do të ndalem e të kujtoi rapsodët e Jablanicës ,gjegjësisht rapsodët e Komunës se Medvegjes, ku unë e kam vendlindjen dhe jam pjesë e kësaj estrade folklorike. Unë pjesën më të madhe të kohës së lirë ia kam kushtuar këngës, edhe sot e kësaj dite kjo vazhdon në shpirtin tim , e sidomos këngëve kreshnike dhe këngëve të kombit.
Dashuria për këto këngë (të kombit) ishte prej fëmijërisë, andaj vazhdon edhe sot. Edhe pse kemi edhe shumë tjera këngë. Me këngën kreshnike u rritëm në, robëri, në luftë, në dasma apo në çdo vend tjetër. Këngë që disa raste e shkruan vet historinë e shumë luftëtarëve të të gjitha kohërave. Këngë që i kënduan edhe legjendave tona ,apo edhe shumë këngë që i kënduan dashurisë. Këto këngë nuk duhet të harrohen, edhe pse viteve të fundit kemi krijuar edhe muzikë të re që nuk do të jetojnë me dekada të tëra siç jetuan këngët folklorike..
Në 9-të fshatrat e Komunës se Medvegjes ku ishin të banuara me shqiptarë, kënga nuk kishte të ndalur. Që nga sundimi Osman dhe sundimet tjera sllavo- bullgare,dhe se fundi sundimi serb ,kënga përcillej brez pas brezi,ashtu siç ishte e kënduar me herët ashtu edhe këndohej pa bërë ndryshim fare në te.

Në odat e këtyre trojeve (fshatrave), historia ruhej nga kënga,jo nga lapsi dhe letra,sepse gjatë të gjitha kohërave ishim të okupuar dhe të censuruar. Nuk kishim të drejtën e lirë të shkruajmë një histori siç e kemi sot. Në kohen e pas Luftës se Dyte Botërore nuk kishim përkrahje as nga Shqipëria as nga Kosova që sot janë dy shtete shqiptare.
Në të kundërtën trojet tona ishin nën thundrat e shkaut dhe nën mëshirën e zotit që populli e ruajti me dekada kulturën që mos ta humbim si shqiptarë në këto vise,e fatkeqësisht sot me një “Liri” që e kemi i braktisëm këto troje, e ne odat e këtyre fshatrave nuk këndohet me shqip,por këngët dhe historinë e ruajtëm dhe e morëm me veti aty ku jemi.
Këtë histori për Kombin,trimërinë,dashurinë natyrën, një respekt të veçanet e kanë rapsodët shqiptar,të pashkolluar dhe të shkolluar të cilët në kokën e tyre nuk i harruan asnjë fjalë të këngës, por e kënduan ashtu siç e kishin dëgjuar nga këngëtaret e mëhershëm. Për ti kujtuar unë do ti ceku disa nga ata këngëtar që ishin më të zëshëm në këto fshatra të Komunës të Medvegjes.
Gjenerata e vjetër ishin:
Zajm Beha -Sfircë, Hasan Buqa -Tupallë,Bellan Qerkini– Sfircë,Osman Hyseni –Tupallë, Ramë Jakupi ( Baci Ramë) Dediq, Vëllezërit Beka-Ramë Beka – Tupallë,Qazim Haziri Sfirce,etj.
Gjenerata e mesme:
Imer Emini-Tupallë,Hatem Hajrullahu-Sfircë,Qazim Beha –Sfircë,
Gjenerata që ishte lidhëse në mes të këngëve folklorike dhe asaj popullore janë:
Malë Jakup-Dediq,Hajvaz Bajrami-Llapashticë,Abaz dhe Zog Aliu Tupallë, -,Fadil Osmani Llapashticë,Sokol Musliu Llapashticë, Shaban Abazi dhe Hysen Abazi –Sfircë, Remzi Kosumi Kapit ,Bajram Kurti-Gerbacë, Islam Beka– Sijarinë, Veli Hajdini etj.
Nga kjo gjeneratë filloi që kënga folklorike të shndërrohet në atë popullore dhe një meritë të veçantë e ka Ismajl Jakupi-Mala, e që me shumë ëndje dhe me një talent të madh e vazhdoi këngëtari i mirënjohur i estradës shqiptare Remzi Jakupi-REMI. Një respekt të veçanet që duhet të cekim është Hajvaz Bajrami dhe Fadil Osmani që në diasporën e Zvicrës kënduan dhe këndojnë pa pushuar për vendlindjen dhe thurin vargje të bukura për trojet tona. Po ashtu me këngën e tyre ju tregojnë bashkëvendësve tanë që u lindën në diasporë që mos ta harrojnë vendlindjen e tyre. Duke mos anashkalua edhe të tjerët te cilët merren me këndim ,si dhe ata që sado pak kontribuon për historikun e trojeve shqiptare të gjithë i kanë meritat e tyre. Deri këtu jam i bindur se kënga nuk u ndal,por vazhdoi edhe me zëshëm të këndohet për kombin dhe për një patriotizëm që e meritoi kombi shqiptarë.
.
Duke mos harruar këngën edhe sot këndohet për trimat shqiptarë që lan histori me trimërinë e tyre, e sidomos shqiptarët e Kazasë të Nishit ku edhe në 9 –të fshatarët të mbetura nuk i harruam kurrë, por i ruajtëm nëpërmes të këngës ,duke ju falënderuar këtyre këngëtarëve. Këngë të cilën me endje e këndonte Imer Emini,Hatem Hajrullahu dhe Qazim Beha ishin këngë për Imer Popocin, nga fshati Popovc, kënga e Hasimes nga Krivaqa ,Xhemë Vranocit dhe shumë trimave tjerë të trojeve shqiptare që kishin mbrojtur me pushkë e luftë të drejtat e tyre kombëtare. Një këngë që edhe sot të vret në shpirt është ! Kënga e Muhaxhirëve, që gjatë dyndjeve shqiptarët braktisen trojet shqiptare dhe morën rrugën e kurbetit për Turqi në Kosovë e gjetiu Të gjitha këto nuk ishin histori e shkruar në letër,sepse nuk lejonte armiku,por prapëseprapë duke ju falënderuar këtyre këngëtarëve të talentuar e guximtar nuk lejuam të humbë një histori e hidhur e kombit shqiptarë. Kënga edhe sot vazhdon nga këngëtaret e rinj e të talentuar,por me një stil të këndimit tjetër me të ri ,qe sot po këndohet,kurse ata që çiftelien dhe sharkinë nuk e hoqën nga dora edhe sot në shpirtin e tyre këndojnë këngë kreshnike,dhe trimërie.
.
Si do që të jetë jemi falënderues të gjithëve atyre që e ruajtën historinë e popullit në këto troje, dhe besoi që sot shumë libra,shkrime dhe tregime rrjedhin mu nga kënga folklorike shqiptare.
Shkruan Shaban ABAZI , 24.09.2016 Kazakstan
Na ndiqni në Facebook
Bëhuni pjesë e REDAKSISË Medvegja
Për të njohur me autorin
klikoni këtu:⇓


